Η εικόνα της πρώτης ημέρας στη δίκη για την τραγωδία στα Τέμπη δεν άφησε περιθώρια για παρερμηνείες. Δεν επρόκειτο για μια «δύσκολη στιγμή» ή για μια συγκυριακή αστοχία. Ήταν ένα οργανωτικό ναυάγιο που φώναζε από μακριά ότι κανείς δεν είχε αναλάβει πραγματικά την ευθύνη να προετοιμάσει κάτι τόσο μεγάλο όσο αυτή η δίκη. Και όταν σε μια τέτοια διαδικασία δεν υπάρχει ευθύνη, τότε τα ηνία αναλαμβάνει το χάος. Αυτό που όλοι παρακολουθήσαμε – σχεδόν – σε απευθείας μετάδοση.
Σε μία κυβέρνηση που το αγαπημένο χόμπι τις συντριπτικής πλειοψηφίας των υπουργών της είναι να παρατηρούν και να διαπιστώνουν, ακούστηκε από τον αρμόδιο υπουργό Δικαιοσύνης – κατόπιν εορτής φυσικά – ότι πρέπει να εφαρμοστεί ο νόμος για το ποιοι μπαίνουν στην αίθουσα και πώς θα τηρείται η τάξη. Μόνο που αυτό δεν είναι «λύση», είναι παραδοχή ότι το αυτονόητο δεν είχε καν σχεδιαστεί. Σε μια δίκη με δεκάδες κατηγορούμενους, εκατοντάδες συγγενείς και τεράστιο κοινωνικό φορτίο, η έλλειψη πρόβλεψης δεν μπορεί να βαφτίζεται αργότερα «διορθωτική παρέμβαση».
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο δεν ήρθε από την αίθουσα, αλλά από όσα ακολούθησαν. Η χθεσινή ανάρτηση του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα ουσιαστικά περιγράφει με λεπτομέρειες μια διαδικασία όπου το Υπουργείο όχι μόνο είχε τον πρώτο λόγο, αλλά και τον τελευταίο: Από την επιλογή του χώρου, μέχρι τις προδιαγραφές, τις εγκρίσεις, την συνεχή εποπτεία και την εξασφάλιση της χρηματοδότησης. Η Περιφέρεια λειτούργησε ως εκτελεστικός βραχίονας ενός σχεδίου που δεν σχεδίασε η ίδια.
Το πεδίο της συζήτησης ως εκ τούτου για το «τις πταίει» δεν είναι καθόλου σύνθετο. Καθώς δεν πρόκειται για ευθύνη που μοιράζεται οριζόντια για να χαθεί, αλλά για μία ευθύνη που συγκεντρώνεται κάθετα.
Γιατί η Δικαιοσύνη, ως θεσμός, δεν δικάζει σε ουδέτερο έδαφος. Χρειάζεται χώρο, οργάνωση, κανόνες λειτουργίας και –κυρίως– πρόβλεψη. Όταν αυτά αποτυγχάνουν, δεν φταίνε ούτε οι συγγενείς που πιέζουν για να μπουν, ούτε οι δικηγόροι που προσπαθούν να δουλέψουν, ούτε οι κατηγορούμενοι που απλώς παρίστανται. Φταίει εκείνος που όφειλε να έχει προβλέψει τι θα συμβεί όταν όλοι αυτοί βρεθούν στο ίδιο δωμάτιο.
Η επίκληση της «ευταξίας» μετά το χάος μοιάζει περισσότερο με επικοινωνιακή άμυνα παρά με απάντηση. Γιατί η ευταξία δεν επιβάλλεται εκ των υστέρων, αλλά χτίζεται πριν ανοίξει η πόρτα της αίθουσας.
Και εδώ βρίσκεται το ουσιαστικό πρόβλημα: Δεν υπήρξε λάθος στην εκτέλεση αλλά λάθος στη σύλληψη. Μια δίκη τέτοιου μεγέθους αντιμετωπίστηκε σαν μια τυπική διαδικασία που απλώς χρειάζεται μια μεγαλύτερη αίθουσα. Δεν είναι έτσι. Είναι γεγονός εθνικής σημασίας, με απαιτήσεις που ξεπερνούν τη λογική του «βλέποντας και κάνοντας».
Η επόμενη συνεδρίαση εκ των πραγμάτων θα αποτελέσει ένα αυστηρό τεστ αξιοπιστίας για την κυβέρνηση και τους θεσμούς. Όχι για το αν θα μπουν λιγότεροι μέσα στην αίθουσα, αλλά για το αν το κράτος μπορεί να σταθεί στο ύψος μιας υπόθεσης που αγγίζει τον πυρήνα της Δημοκρατίας.
Υ.Γ. Ενημερώθηκα πως την πρώτη ημέρα της δίκης στον χώρο βρίσκονταν περισσότεροι από 250 αστυνομικοί! Αυτά…
Απόστολος Ράιδος
