Ολοκληρώθηκε το προηγούμενο Σάββατο, 14 Μαρτίου, η τριήμερη εκπαιδευτική εκδρομή στην Αργολίδα (Ναύπλιο – Μυκήνες – Επίδαυρος) των μαθητών της Β΄ Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων, που συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Ανιχνεύοντας την αρχαία τραγωδία. Η Αντιγόνη χθες και σήμερα», η οποία ξεκίνησε την Πέμπτη 12 Μαρτίου με πρώτο προορισμό το Ναύπλιο, σε ξενοδοχείο του οποίου διέμειναν, με συντονίστριες την κ. Μανθέλα και την κ. Γιαννοπούλου.
Ένα οδοιπορικό, με σημαίνοντες σταθμούς, που διατρέχει την ιστορία του ελληνικού πολιτισμού από τα δυναμικά κέντρα των προϊστορικών χρόνων (Μυκήνες, Τίρυνθα), την ακμή των κλασικών χρόνων (Επίδαυρος, Ασκληπιείο), το πέρασμα Φράγκων, Βενετών και Τούρκων από την Πελοπόννησο, τον ερχομό του πρώτου Κυβερνήτη, Καποδίστρια, στο Ναύπλιο το 1828, και φτάνει στην αναγνώριση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους το 1832.
Μαθητές και καθηγητές περπατήσαμε στους προμαχώνες του βενετσιάνικου Παλαμηδιού, ακολουθώντας τα βήματα του Σταϊκόπουλου, ο οποίος ένα βράδυ του 1822 σκαρφάλωσε τα τείχη, αναγκάζοντας τους Τούρκους να παραδώσουν την πόλη. Συλλογισμένοι, τρυπώσαμε στο κελί όπου φέρεται πως κρατήθηκε ο Κολοκοτρώνης, ατενίσαμε την Ακροναυπλία, το ενετικό Μπούρτζι και τον Αργολικό κόλπο.
Διαβήκαμε την Πύλη της Ξηράς και ταξιδέψαμε πίσω στον 19ο αιώνα, στα σοκάκια της Παλιάς Πόλης του Ναυπλίου, ανάμεσα στα ιστορικά σπίτια της Μαντώς Μαυρογένους και του Δημητρίου Υψηλάντη, που θυσίασαν τον έρωτα και τη ζωή τους στον Αγώνα, τον ναό του Αγίου Σπυρίδωνα, όπου σφηνώθηκε μία από τις σφαίρες που δολοφόνησαν τον Ιωάννη Καποδίστρια ένα κυριακάτικο πρωινό του 1831, και την πλατεία Πλατάνου – σήμερα Συντάγματος – με τα νεοκλασικά κτίρια του Αρχαιολογικού Μουσείου (βενετσιάνικη αποθήκη του στόλου), τα δύο τζαμιά, το Βουλευτικό, όπου στεγάστηκε η Βουλή των επαναστατημένων Ελλήνων, και το «Τριανόν», όπου λειτούργησε το Αλληλοδιδακτικό σχολείο.
Τέλος, διασχίσαμε τον «Μεγάλο Δρόμο», που μας οδήγησε στην πλατεία των Τριών Ναυάρχων, όπου υπήρχε το Κυβερνείο – Παλατάκι και διατηρείται το κτίριο του πρώτου ελληνικού φαρμακείου, για να καταλήξουμε στο Μουσείο «Βασίλειος Παπαντωνίου», μέσα από τις αίθουσες και τις προθήκες του οποίου, με ομοιώματα, αυθεντικές φορεσιές, υφαντά, ξυλόγλυπτα, κοσμήματα και αντικείμενα καθημερινής χρήσης, βρεθήκαμε «καλεσμένοι» στα σαλόνια του Όθωνα και της Αμαλίας, στο γραφείο του Καποδίστρια. Είδαμε να μπλέκεται η λαϊκή ελληνική κουλτούρα με τη δυτική αστική και γνωρίσαμε την εμβληματική φιγούρα της Καλλιόπης Παπαλεξοπούλου, που ξεσήκωνε τους Αναπλιώτες εναντίον του Όθωνα.
Επόμενος σταθμός, ο λόφος της Ακρόπολης των Μυκηνών, όπου το ανοιξιάτικο τοπίο διαδεχόταν τα μνημειώδη απομεινάρια των «πολύχρυσων Μυκηνών» που έφερε στο φως η σκαπάνη του Ερρίκου Σλήμαν: η Πύλη των Λεόντων, ο Α΄ Ταφικός Κύκλος, ερείπια οικιών και εργαστηρίων, τα κυκλώπεια τείχη, οι θολωτοί τάφοι μάς έκαναν να αναρωτηθούμε για την εξελιγμένη μηχανική, την πολεοδομία της εποχής και τη μυϊκή δύναμη των ανθρώπων της, τοπίο που συμπληρώθηκε με τα εκθέματα του Μουσείου, πρωτότυπα και αντίγραφα. Στην κορυφή της ανάβασης, το Ανάκτορο μάς αντάμειψε με τη θέα στο πέλαγος από την αίθουσα του θρόνου, όπως έκαναν κάποτε οι βασιλιάδες των Μυκηνών. Τέλος, με ιδιαίτερη συγκίνηση, οι μαθητές έψαλλαν στον νεκρικό θάλαμο του «Θησαυρού του Ατρέα» βυζαντινούς ύμνους, επιβεβαιώνοντας στην πράξη τη συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στους αιώνες, σαν άνθρωποι της κλασικής εποχής της ευρύτερης περιοχής, που ακολουθούσαν τα μονοπάτια μέσα από ένα ευλογημένο τοπίο, στο οποίο εναλλάσσονται οι ακτές του Αργοσαρωνικού, λιόδεντρα, κυπαρίσσια, πεύκα και μυρωδιές που μοιάζουν να προετοιμάζουν τον επισκέπτη για τη μυσταγωγία που θα ακολουθήσει στο Μεγάλο Θέατρο της Επιδαύρου, το οποίο βρίσκεται μέσα στον ιερό χώρο του Ασκληπιείου, αντικρίσαμε με δέος το αρχαίο θέατρο να υψώνεται επιβλητικό, καλοδιατηρημένο, όπως συγκεντρώνει ακόμη στις μέρες μας περίπου 14.000 θεατές από όλο τον κόσμο στη διάρκεια του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου.
Ανεβοκατεβήκαμε τις κλίμακες, φτάσαμε στο τελευταίο διάζωμα για να δοκιμάσουμε την περίφημη ακουστική του θεάτρου, ψελλίσαμε από το κέντρο της ορχήστρας τα απορημένα λόγια της Ισμήνης, όταν η Αντιγόνη της ανακοινώνει την απόφαση του Κρέοντα. Στη συνέχεια της «κάθαρσης» που στόχευε η αρχαία τραγωδία, ακολουθήσαμε το χορταριασμένο μονοπάτι για να καταλάβουμε τη μοναδικότητα του Ασκληπιείου της Επιδαύρου, όπου η επιστήμη συναντούσε την πνευματική αναζήτηση και την ισορροπία του ανθρώπου. Κατηφορίζοντας στο Άβατον, στις αντιλήψεις αυτών των αρχαίων γιατρών-ιερέων, που με την εγκοίμηση συνέδεαν το υποσυνείδητο, τις ψυχικές συγκρούσεις και τις ασθένειες, βρήκαμε αναλογίες με τη σύγχρονη ψυχιατρική, της οποίας ίσως αποτέλεσαν πρώιμες βάσεις.
Το οδοιπορικό, πλούσιο σε ιστορικές πληροφορίες, μνημεία και εικόνες του αργολικού τοπίου, συμπληρώθηκε από ευχάριστες στιγμές, σκέψεις, προβληματισμούς, αστεία περιστατικά, γέλια, φωτογραφίες, βίντεο, λιχουδιές και, κυρίως, το αναπλιώτικο παγωτό, οι οποίες, ως αναμνήσεις, θα μας συνοδεύουν όλους — μαθητές και εκπαιδευτικούς — στα διαλείμματα του απαιτητικού προγράμματος του σχολείου…
Κι επιστρέφοντας, με αφορμή τις ζοφερές μέρες του πολέμου που ταράζει την περιοχή μας, κάπως σαν να τριγύριζαν στο νου μας οι στίχοι από το ποίημα «Όνομα δ’ Ορέστης» του ποιητή μας Γ. Σεφέρη:
Οι αφροί των αλόγων με χτυπούν, τ’ άλογα πότε θ’ αποστάσουν;
Τρίζει ο άξονας, πυρώνει ο άξονας, πότε ο άξονας θ’ ανάψει;
Πότε θα σπάσουν τα λουριά, πότε τα πέταλα
θα πατήσουν μ’ όλο το πλάτος πάνω στο χώμα,
πάνω στο μαλακό χορτάρι, μέσα στις παπαρούνες, όπου
την άνοιξη μάζεψες μια μαργαρίτα…
Μ. Μανθέλα
Κ. Γιαννοπούλου
